Bijlage 1 Thema’s centraal examen klassieke taal en letterkunde 2006

Thema’s centraal examen klassieke taal en letterkunde 2006

Kernauteur: Homerus Genre: Epiek Titel: Homerus’ Odyssee: een verhaal van vader én zoon Editie: T.W. Allen OCT In de Odyssee, het tweede Homerische epos, wordt het verhaal verteld van Odysseus’ thuisreis naar Ithaca. Daarnaast is de ontwikkeling van zijn zoon Telemachus tot een vastberaden jonge man die zich gelijkwaardig betoont aan zijn vader een belangrijke bouwsteen van het verhaal. De ontwikkeling van Telemachus omspant vrijwel de gehele Odyssee en is een van de motieven waarmee aan dit verhaal coherentie en spanning verleend wordt.1)1) De Jong, 1992: 115Net als zijn vader heeft Telemachus in de godin Athena een medestander. Op haar instigatie onderneemt ook hij een reis; zij stuurt zijn ontwikkeling in belangrijke mate, onder meer door hem in het eerste boek van de Odyssee de opdracht te geven informatie over zijn vader in te winnen. Weg van huis verlangt hij net als zijn vader terug naar Ithaca, omdat hij bij afwezigheid van Odysseus de taak heeft zorg te dragen voor de oikos. Na thuiskomst blijkt Telemachus meer dan ooit in staat tot het nemen van eigen initiatieven in relatie tot de vrijers, zijn moeder Penelope en zijn vader Odysseus. Met Odysseus blijkt hij veel gemeen te hebben wanneer zij gezamenlijk het doden van de vrijers op touw zetten en uitvoeren. Het pensum volgt de ontwikkeling van Telemachus parallel aan de terugkeer van Odysseus. Beide verhaallijnen monden uit in het doden van de vrijers door Odysseus en Telemachus en de aansluitende hereniging van Odysseus met Penelope. (De met een asterisk gemarkeerde passages worden in vertaling gelezen) Od. I. 1-10; Od. I. 11-21* Aankondiging van de centrale verhaallijn van de Odyssee en introductie van het centrale personage van het verhaal, Odysseus. Odysseus zwerft na de verwoesting van Troje lang rond. Hij bevindt zich in de grot van Calypso wanneer het jaar is aangebroken waarin de goden hem thuis laten komen. In deze passage worden voor het verhaal van Odysseus belangrijke motieven vermeld als Odysse

• ALDEN, M. (1987) ’The Role of Telemachus in the Odyssey’, Hermes 115, 129-37
• AUSTIN, N. (1969), ’Telemachus Polymechanus’, CA 2, 45-63
• CLARKE, H.W. (1963), ’Telemachus and the ”Telemacheia”’, AJP 84, 129-45
• ECKERT, CH.W. (1963), ’Initatory Motifs in the Story of Telemachus’, CJ 59, 49-57
• HALVERSON, J. (1986), ’The Succession Issue in the Odyssey’, G&R 33, 119-28
• HOFFER, S.E. (1995), ’Telemachus’ ”Laugh” ( Odyssey 21.105): Deceit, Authority and Communication in the Bow Contest’, AJP 116, 515-31
• JONG, IRENE J.F. DE (1992), In betovering gevangen. Aspecten van Homerus’ vertelkunst, Amsterdam
• KLINGNER, F. (1964), ’Über die vier ersten Bücher der Odyssee’, in K. Bartels, Studien zur griechischen und römischen Literatur, Zürich, 39-79
• LATACZ, JOACHIM. (1991), Homeros: de eerste dichter van het Avondland, Nijmegen [Vert. van: Homer. Der erste Dichter des Abendlands, München/Zürich, 19892 ]
• MURGNAGHAN, S. (1986), Disguise and Recognition in the Odyssey, Princeton
• OLSEN, S.D. (1994), ’Telemachus’ Laugh ( Od. 21.101-105)’, CJ 89, 369-72
• ROSE, G.P. (1967), ’The Quest of Telemachus’, TAPA 98, 391-98
• RUIJGH, C.J. (2003), ’De datering van het Homerische epos en de ’datering’ van de Homerische heroënwereld’, Lampas 36.1, 42-61
• www.gltc.leidenuniv.nl (> Onderwijsmateriaal > Homerus, Ilias en Odyssee ) Voor Telemachus- receptie, zie:
• REID, JANE DAVIDSON & CHRIS ROHMANN (1993), The Oxford Guide to Classical Mythology in the Arts, 1300-1990s, New York/Oxford: Oxford University Press (2 vols.)
• afgebeelde (= de realiteit waarnaar het beeld in een vergelijking verwijst)
• alwetende verteller
• beeld (= datgene wat in een vergelijking naar de realiteit verwijst)
• dactylische hexameter
• enjambement
• epitheton ornans
• formule
• homerische vergelijking
• metrische effecten van de afwisseling dactylus - spondee
• pathos
• prospectieve elementen
• punt van overeenkomst (tussen beeld en afgebeelde)
• retrospectieve elementen
• typische scène
• vergelijking
• versnelling/vertraging
• vertellerscommentaar
• vertelperspectief
• verteltempo
• verteltijd/vertelde tijd
• dactylische hexameter (incl. synizese; de cesuren worden niet bekend verondersteld)